Onze honingbij leeft in een goed georganiseerde kolonie. Oorspronkelijk leefden de bijenvolken in boomholtes, maar de oude cultuurvolken zoals bijvoorbeeld de Egyptenaren bouwden zelf woningen voor de bijen. Vroeger werden de bijen gehuisvest in korven, maar tegenwoordig worden bijna altijd kasten gebruikt omdat het houden van bijen hierin gemakkelijker is voor inspectie van het volk en het oogsten van honing.
Een bijenvolk bestaat uit 1 koningin, 20.000 - 60.000 werkbijen en in de zomer enkele honderden darren (mannetjes). De voornaamste taak van de koningin is het leggen van eitjes in de mooi uitgebouwde raten. Dit doet zij van ongeveer februari tot oktober. Aan het einde van de winter legt zij nog maar weinig eitjes, maar naarmate het voorjaar vordert gaat haar productie sterk omhoog en hoeveelheden van 1500-2000 eitjes per etmaal zijn dan niet ongewoon (dit komt overeen met meer dan haar eigen lichaamsgewicht!)
In het begin legt de koningin alleen maar bevruchte eitjes, waaruit na 21 dagen de vrouwelijke Werksters worden geboren. Op een gegevenogenblik gaat de koningin ook onbevruchte eitjes leggen in wat grotere cellen. Hieruit ontstaan na 24 dagen de darren. Dit is een aanzet tot de natuurlijke vermeerdering van het volk. Het bijenvolk wordt steeds groter en de werkbijen gaan speciale cellen bouwen waarin de koningin bevruchte eitjes gaat leggen. Deze zijn voorbestemd tot nieuwe koninginnen, hetgeen bereikt wordt door toediening van speciaal, door de werksters, geproduceerd voedsel.
De jonge koningin is na 16 dagen rijp, maar voordat haar geboorte plaatsvindt verlaat de oude koningin met een deel van het volk de woning. Dit is het u welbekende zwermen. De zwerm gaat meestal dichtbij aan een tak hangen en wordt door de imker "geschept" en in een nieuwe woning gebracht. Omdat in het achterblijvende volk meerdere koninginnen worden geboren kan dit volk ook nog weer gaan zwermen. In veel gevallen tracht de imker het zwermen te voorkomen door bepaalde maatregelen te nemen. De jonge koningin moet nog bevrucht worden. Hiervoor vliegt zij op een mooie dag uit en paart hoog in de lucht met meerdere darren. Na terugkeer in de kast of korf gaat de koningin spoedig eitjes leggen en begint de opbouw van een nieuw bijenvolk.